Ne ilgi ne inat… Kedilerin gece kapıyı tırmalamasının nedeni bambaşka çıktı

Davranış bilimciler tarafından yapılan araştırmalar, kedilerin kapı tırmalama alışkanlığının arkasında biyolojik ve psikolojik sebepler olduğunu ortaya koyuyor. Özellikle gece saatlerinde artan bu davranışın nedeni ne ilgi açlığı ne de inatçılık.

Kediler, yaşadıkları evi tek parça bir alan olarak görmez. Evi dinlenme, gözlem ve hareket alanları olarak zihinsel bölgelere ayırırlar. Bu alanların tamamına diledikleri zaman erişebilmek, kendilerini güvende hissetmesini sağlar. Ancak evde kapalı bir kapının bulunması bu kontrol hissini aniden kesintiye uğratır ve kedide huzursuzluk yaratır.

Uzmanlara göre kapalı bir kapı, kedinin gözünde bilinmez bir alan anlamına gelir. Kapının arkasında ne olduğu, hangi sesin ya da kokunun geldiği, o alanın neden erişime kapandığı gibi sorular kedinin zihnini sürekli meşgul eder.

Bu noktada tırmalama devreye girer. Kediler için kapıyı tırmalamak, hem bölgeyi denetleme isteğinin bir dışavurumu hem de stresle baş etme yöntemidir. Yani yapılan şey aslında bilinçli bir yaramazlık değil, tamamen içgüdüsel bir davranış.

Davranış bilimciler, kapı tırmalama şekillerinin kedinin ruh hali hakkında ipucu verdiğini söylüyor. Eğer kulaklar geriye yatık, kuyruk düşük ve miyavlamalar yakınır gibiyse bu durum kedinin izolasyon kaygısı yaşadığını gösteriyor. Uzun süre kapı önünde kalması ve vazgeçmemesi, stres seviyesinin yükseldiğine işaret ediyor.

Bazı kediler ise kapıyı kısa süre tırmalayıp uzaklaşır. Bu davranış genellikle merak duygusunun baskın olduğu ve çevresel uyarı eksikliğinin yaşandığı durumlarda görülür. Kedi kapının arkasını merak eder ama yoğun bir kaygı yaşamaz. Bu ayrımı yapmak önemli. Çünkü her tırmalama davranışı aynı nedenle ortaya çıkmıyor.

Ceza vermek çözüm değil, sorunu büyütüyor

Uzmanların özellikle altını çizdiği bir konu var. Kapıyı tırmalayan kediye su püskürtmek, bağırmak ya da korkutmak davranışı düzeltmiyor. Tam tersine kedinin stresini artırıyor ve insanla kurduğu güven ilişkisini zedeliyor. Ceza yöntemleri, kedinin davranışını neden-sonuç ilişkisiyle bağdaştırmasını sağlamıyor. Kedi yalnızca tehdit altında hissetmeye başlıyor ve bu da uzun vadede kaygı bozukluklarına yol açabiliyor.

Peki kediler neden bu kadar çok gerinir?

Kapı tırmalama kadar merak edilen bir diğer davranış da kedilerin bitmek bilmeyen gerinme alışkanlığı. Sabah uyanır uyanmaz ya da kısa bir kestirmenin ardından yapılan uzun esnemeler, aslında vücudun doğal bir hazırlık süreci.

Royal Veterinary College bünyesinde görev yapan anatomi araştırmacısı Andrew Cuff, kedilerin gerinme ihtiyacının hem fizyolojik hem de refleksif olduğunu belirtiyor. Araştırmalara göre kediler günde ortalama 12 ila 16 saat uyuyor. Bu süre boyunca kasların büyük bölümü geçici olarak devre dışı kalıyor.

Uyku esnasında kasların gevşemesi, vücudu koruyucu bir mekanizma olarak devreye giriyor. Ancak uyanır uyanmaz bu kasların yeniden aktif hale gelmesi gerekiyor. Gerinme hareketleri tam da bu noktada devreye giriyor ve kasları tekrar çalışmaya hazırlıyor.

Uzmanlara göre gerinme sırasında kan dolaşımı hızlanıyor, kaslara ve beyne giden kan miktarı artıyor. Bu sayede kedi daha uyanık, daha tetikte ve çevresel uyaranlara hazır hale geliyor. Ani bir sese ya da hareketli bir görüntüye verilen hızlı tepkilerin arkasında da bu hazırlık süreci yatıyor.