Bir günde öldürüp, yüzyılda kayboldu! Tüm ülkeyi kasıp kavurdu, terletip hayattan kopardı

Derleyen: Betül Yasemin Kökbek / Milliyet.com.tr-  ÇoÄŸu kiÅŸi 14. yüzyılın ortalarında Avrupa nüfusunun yüzde 60’ını yok eden Kara Veba’yı duymuÅŸtur. Ancak, ‘Terleme hastalığı’ olarak bilinen ve binlerce insanın hayatını alan bir baÅŸka ortaçaÄŸ salgını daha vardı. Bu hastalık vebadan çok daha az can almasına raÄŸmen, kurbanlarının 24 saat içinde terleyerek ölmesi nedeniyle kötü bir şöhret kazandı.Takvimler 1485 yılını gösteriyordu o yıllarda Ä°ngiltere’de, Tudor hanedanının yeni yeni iktidarını kurmaya çalıştığı bir dönemdi. Halkın gündelik hayatını bir anda altüst eden tuhaf ve ölümcül bir hastalık ortaya çıktı. Tarihi kayıtlara ‘Sweating Sickness’ olarak geçen bu salgın, sadece tıbbi bir vaka deÄŸil, aynı zamanda yüzyıllar boyunca çözülememiÅŸ bir gizem olarak da hafızalara yer etti.Â

YAKALANANLAR BİRKAÇ SAAT İÇİNDE HAYATINI KAYBETTİ

Ä°lk vakalar, dönemin kroniklerinde neredeyse inanılması güç bir hızla ilerleyen bir tabloyla anlatılıyor. SaÄŸlıklı görünen insanlar, herhangi bir uyarı olmadan ani bir titreme ve yoÄŸun bir iç sıcaklık hissiyle yere yığılıyordu. Ardından gelen aşırı terleme nöbetleri, hastalığın en ayırt edici özelliÄŸi haline geldi. Bu durum, o dönemin tanıklarının ifadelerinde ‘bedenin içeriden yanması’ gibi tarif ediliyordu. En çarpıcı olan ise hastalığın süresiydi: birçok kiÅŸi için yaÅŸam ile ölüm arasındaki çizgi yalnızca birkaç saat içinde kapanıyordu. Terleme hastalığı kısa sürede Ä°ngiltere’nin farklı bölgelerine yayıldı ve özellikle ÅŸehir merkezlerinde büyük bir panik yarattı. Londra gibi yoÄŸun nüfuslu yerlerde halkın evlerini terk ettiÄŸi, pazarların boÅŸaldığı ve insanların toplu halde kırsal bölgelere kaçmaya çalıştığı dönem kayıtlarına yansıyanlar arasında. Ancak hastalığın en korkutucu yönü, kaçışın iÅŸe yaramamasıydı; salgın, kısa sürede kırsal alanlara da ulaÅŸacak kadar bulaşıcıydı.

Dönemin doktorları, bu hastalığın karşısında neredeyse tamamen çaresiz kaldı. Ne kan alma yöntemleri ne de bitkisel karışımlar hastalığın seyrini değiştirebiliyordu. Bu durum, toplumda yalnızca korkuyu değil, aynı zamanda derin bir çaresizlik hissini de yaydı. İnsanlar, sabah sağlıklı olup akşam hayatını kaybedebilecekleri bir gerçeklikle yaşamaya başlamıştı.

SALGINDAN SOYLULAR DAHÄ°L TÃœM HALK ETKÄ°LENDÄ°

Salgının yalnızca halkı deÄŸil, soyluları ve kraliyet çevresini de etkilemesi, dönemin siyasi atmosferini daha da gergin hale getirdi. Tudor Sarayı’nda bile güvenli bir alan olmadığı düşüncesi, hem yönetici sınıf hem de halk için ortak bir korkuya dönüştü. Bu durum, hastalığın yalnızca bir saÄŸlık krizi deÄŸil, aynı zamanda toplumsal bir travma olduÄŸunu da gösteriyordu.

Bu salgının en dikkat çekici yönlerinden biri ise hastalığın 1551 yılından sonra bir daha hiç görülmemiş olması. Bir dönem İngiltere’yi defalarca vuran bu ölümcül salgın, adeta sanki sihirli bir değnek değmiş gibi ortadan kayboldu. Ne başka bir ülkede benzeri bir durum rapor edildi ne de aynı hastalığın devamı niteliğinde bir vaka kayıtlara geçti. Bugün geriye dönüp bakıldığında, Terleme hastalığı yalnızca bir salgın değil, aynı zamanda tıp tarihinin en büyük bilmecelerinden biri olarak değerlendiriliyor. Hızlı yayılması, yüksek ölüm oranı ve aniden yok oluşu, onu hem bilim insanlarının hem de tarihçilerin çözmeye çalıştığı bir sır haline getiriyor.