Salatalık kabuğu bol miktarda su, E vitamini ve nem barındırır. Serinletici etkisiyle cilde taptaze bir görünüm kazandıran salatalık kabuğu cilt...
Çürüyen cesetleri izlemeye akın ettiler! Eyfel’i bile solladı: ‘200 yıllık ölüm vitrini’
Bugün Paris’i gezen turistler Eyfel Kulesi’ni, Louvre Müzesi’ni ya da Notre Dame Katedrali’ni görmek için akın ediyor. Oysa 19. yüzyılda Paris’in en çok ziyaret edilen duraklarından biri bambaşkaydı: Seine Nehri kıyısında, Notre Dame’ın hemen arkasında bulunan Paris Morgu. Dönemin en ilginç ve en çok ziyaretçi çeken mekanı burasıydı. Peki, bir morg nasıl oldu da kentin en tuhaf cazibe merkezine dönüştü?
Derleyen: Gonca Kocabaş / Milliyet.com.tr – 1860’lı yıllarda açılan Paris Morgu, aslında kayıp kişilerin kimliklerinin bulunması amacıyla kurulmuştu. Nehirden çıkarılan, sokaklardan toplanan veya kimliği belirsiz şekilde ölen kişiler burada cam vitrinlerin arkasında sergileniyordu. Amaç, kayıp yakınlarının cesetleri teşhis etmesiydi. Kısa sürede bu teşhis mekanı, Paris’in en çok ziyaret edilen ‘sergilerinden’ birine dönüştü. 19. yüzyılın sonunda her gün ortalama 40 bin kişinin morgu ziyaret ettiği biliniyor. Bazı günlerde ise bu rakam, Louvre Müzesi’nin ziyaretçi sayısını bile geçiyordu.
Paris, dünyanın en tuhaf cazibe merkezlerinden birini yaratmayı amaçlamamıştı. Aslında her şey bir sorunla başladı: Bilinmeyen ölülerle nasıl başa çıkılacağı. Şehrin nüfusu 1800’lerin başlarında hızla artıp yarım milyonu aştığında, rahatsız edici bir tablo ortaya çıktı. İnsanlar isimsizce ölüyordu. Seine Nehri’nden çıkarılan veya ara sokaklarda bulunan cesetlerin çoğu zaman kimliği tespit edilemiyordu. Halkı uyaracak veya yakınlarını bulacak bir sistem olmadığından, şehrin yaşayanlar ile ölüler arasında köprü kurmasının bir yolu yoktu. Şehir, bu sorunu çözmek için 1804 yılında ilk morgunu açtı. Polis müdürlüğüne bağlı mütevazı ve işlevsel bir yapıydı. Gösteriş için değil, işlevsel olarak tasarlanmıştı, halkın kimliği belirsiz ölüleri teşhis etmesini sağlayan kentsel bir araçtı.
EYFEL’DEN 4 KAT FAZLA ZİYARETÇİ GELİYORDU
Ancak şehir değiştikçe morg da değişti. Morg, 1864 yılında Notre Dame’ın arkasındaki yeni yerine taşındı. Akıcı yaya trafiği ve sokaktan net görüş alanlarıyla çevrili olan bina, göze çarpmak için tasarlanmış gibiydi. Bunlar tesadüfi tasarım tercihleri değildi. Düzenli, erişilebilir ve görünürlük için inşa edilmişti. Ölümü medenileştirmek için bir yerdi ve bu süreçte onu karşı konulmaz bir şekilde izlenebilir kılıyordu. 1860’lara gelindiğinde bir şeyler değişmişti. Parisliler morgu yalnızca ziyaret etmiyor, aynı zamanda hayranı da oluyorlardı.
ÖLÜM İLE BİLİMİN KESİŞİM NOKTASI
Paris’in kalbindeki bu bina, yüzyıllardır ölümün ve bilimin kesişim noktası oldu. 19. yüzyılda şehrin en sıra dışı turistik duraklarından biri olan morg, zamanla modern adli tıbbın en gelişmiş kurumlarından birine dönüştü. Bugün Adli Tıp Enstitüsü adıyla faaliyet gösteren bu yapı, hem geçmişin karanlık meraklarını hem de günümüzün teknolojik incelemelerini barındırıyor. 1800’lü yıllarda Paris morgu yalnızca adli işlemler için değil, halkın merakı için de açılmıştı. Nehirden veya sokaklardan bulunan kimliği belirsiz cesetler, geniş camların arkasında sergileniyor, insanlar bu manzarayı izlemek için akın ediyordu.Gazeteler, morgda teşhir edilen bedenleri haberleştiriyor, hatta bazı kayıp vakaları bu sayede çözülebiliyordu. Ancak bu ölüleri seyretme alışkanlığı giderek bir eğlenceye dönüştü. Bu değişimin bir kısmı basından geldi. Resimli gazeteler ivme kazandıkça, morgdaki daha gizemli vakaların sansasyonel haberleri de arttı. Ziyaretçiler sadece bakmak için gelmiyor, aynı zamanda hikâyeleri takip ediyor ve bir hikâyenin nasıl biteceğini görmek için geri dönüyorlardı. Teknoloji bu takıntıyı daha da yoğunlaştırdı. Cam levhalar kesintisiz izleme imkânı sunuyordu. Soğutma, sergileme süresini uzatıyordu. Balmumu maskeler çürümeyi örtüyordu. Her yenilik, halkın camın ötesine, soğuk mermerin üzerine ve bazen de balmumundan oyulmuş yüzlere bakarak biraz daha oyalanmasına olanak tanıyordu. Ve öyle de oldu. 19. yüzyılın sonlarına doğru morg, Louvre Müzesi’nden daha fazla, Eyfel Kulesi’nden ise dört kat daha fazla günlük ziyaretçi çekiyordu.
Paris’e gelen yabancılar için morg, bir tür şehir turunun parçası haline gelmişti. Rehber kitaplarda ‘görülmesi gereken yerler’ arasında listeleniyor, kartpostallarda yer buluyordu. İnsanlar sabahları buraya uğrayıp kimliği bilinmeyen ölüleri görmeyi bir çeşit merak ve eğlence unsuru haline getiriyordu. Gazeteler ise morgun önünde toplanan kalabalıkları sık sık haberleştiriyor, bazen vitrine konulan bir cesedin günlerce binlerce kişi tarafından izlendiği yazılıyordu. Özellikle gizemli ölümler, halkın ilgisini daha da artırıyordu. Morgun bu kadar yoğun ilgi görmesi elbette tartışmaları da beraberinde getirdi. Kimileri burayı bir ibret dersi olarak görürken, kimileri de bu bedenlerin sergilenmesini ahlaka aykırı buluyordu. 1907 yılında Paris yönetimi, bu tür sergilemelerin hem insanlık onuruna aykırı olduğu hem de halkta bir duyarsızlık yarattığı gerekçesiyle uygulamaya son verdi. Morg hala işlevini sürdürse de vitrinlerin kaldırılmasıyla turistik cazibesi sona erdi. Paris Morgu artık bir ziyaret noktası değil ancak turistler arasında hâlâ konuşulan, şehrin karanlık tarihine dair merak uyandıran bir hikaye. Paris’in müzelerinde, eski gazete kupürlerinde ve rehber kitaplarda bu ilginç geleneğin izlerine rastlamak mümkün.
Sanatçı Louis-Alexandre Péron, 1834 tarihli bu yağlıboya tablosunda, Paris Morgu’ndan sahipsiz cesetlerin gece vakti taşınmasını tasvir ediyor.
‘GÖRÜLMESİ GEREKEN YERLER’ LİSTESİNE GİRDİ
1910’lu yıllarda yeniden organize edilen kurum, bugün hâlâ Seine kıyısında hizmet veriyor. Savcılıkla ve polisle koordineli çalışan enstitü, Paris ve çevresindeki tüm şüpheli ölümlerde devreye giriyor. Geçmişte cesetlerin teşhir edilmesi, halkın merakını gidermekle birlikte büyük tartışmalar da doğurdu. Bugün ise adli işlemler tamamen gizlilik içinde yürütülüyor. Ailelerin hakları, insan onuru ve hukuki süreçler ön planda tutuluyor. Yine de Paris morgu, ölümün nasıl temsil edildiğine dair kültürel ve etik soruları gündemde tutmaya devam ediyor. Ölüm maskeleri, gazetecilik anlatıları ve sinemadaki yansımaları, morgun yalnızca bir kurum değil, aynı zamanda bir toplumsal simge olduğunu kanıtlıyor.
Paris morgunun hikayesi, ölüme bakışımızın tarihsel değişiminin bir özeti aslında. Bir zamanlar halkın merakla ziyaret ettiği bir ‘sergi alanı’ olan bu yer, bugün en ileri teknolojilerin kullanıldığı bir adli laboratuvara dönüştü. Modern Paris morgu, hem geçmişin karanlık gölgelerini hem de bilimin aydınlatıcı yüzünü taşıyor. Şehrin belleğinde ise, Seine’nin kıyısında sessizce duran o bina, ölümle yüzleşmenin en somut sembollerinden biri olmayı sürdürüyor. Kimi tarihçiler morgun popülerliğini dönemin Paris’ine damga vuran merak kültürüyle açıklıyor kimi ise kentin ölümle olan açık ilişkisini gösterdiğini savunuyor. Her ne olursa olsun, Paris Morgu bugün hâlâ şehrin en tuhaf turistik anılarından biri olarak tarihteki yerini koruyor.
BENZER KONULAR
Sadece 3 malzeme ile yapabileceğiniz Hindistan cevizli coco kurabiye tarifiyle, dışı kıtır içi yumuşacık lezzetli kurabiyeler hazırlayabilirsiniz. Hem unsuz hem...
Mehmet Birkiye’nin küratörlüğünde gerçekleştirilen 29. İstanbul Tiyatro Festivali’nin programında yer alan toplam 15 tiyatro, performans ve dans gösterisinden oluşan 43...
Başarılı sporcu Eda Erdem, Birleşmiş Milletler Kadın Birimi (UN Women) Türkiye Ofisi tarafından İyi Niyet Elçisi olarak seçildi.
Kış ayları kapıya dayandığında çamaşır kurutmak birçok ev için başlı başına bir sorun haline geliyor. Soğuk hava ve yağış nedeniyle...
Besteci ve piyanist Fazıl Say, İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırılarına tepki göstererek, Batılı meslektaşlarına sessizliklerini bozma çağrısında bulundu.
YORUMLAR