Yıllarca müze çekmecesinde unutuldu! 160 milyon yıllık ‘yeni bir tür’

Yaklaşık 160 milyon yıl önce denizlerde yaşayan bu kalamar benzeri canlı, alışılmış belemnitlerden çok daha iri ve farklı gövde yapısıyla dikkat çekiyor. Araştırmacılar, fosili incelediklerinde yalnızca yeni bir tür keşfetmekle kalmadı, milyonlarca yıl önce ortadan kalktığı düşünülen eski bir canlı grubuna ilişkin de şaşırtıcı ipuçları buldu.

Bir müze koleksiyonunda yıllarca bekleyen fosil, bilim insanlarının karşısına daha önce tanımlanmamış bir canlı olarak çıktı. Yaklaşık 160 milyon yıl önce yaşayan bu kalamar benzeri deniz canlısının en dikkat çekici özelliği ise alışılmışın çok ötesindeki kalın iç iskeletiydi.

Araştırmacılar fosili bilgisayarlı tomografiyle incelediklerinde bir başka sürprizle karşılaştı. Yeni türün, milyonlarca yıl önce ortadan kalktığı düşünülen çok eski bir belemnit ailesinin nadir bir temsilcisi olduğu anlaşıldı. Üstelik keşfin arkasında yıllarca süren bir fosil hikâyesi ve anlamlı bir isim var.

Keşfin hikâyesi ABD’nin Wyoming eyaletine uzanıyor. Wyoming Dinozor Merkezi’nin kurucusu Burkhard Pohl, ilk fosil örneğini 1990’lı yılların sonlarında buldu. Ancak fosilin sıra dışı özellikleri uzun süre ayrıntılı biçimde incelenmedi ve örnek müze koleksiyonunda beklemeye devam etti. Araştırmaların yeniden hız kazanmasını sağlayan gelişme ise 2019 yılında yaşandı. Fosil koleksiyoncusu Cliff Linster tarafından bulunan ikinci örnek, Wyoming Dinozor Merkezi’ne bağışlandı. İki örneğin birlikte değerlendirilmesiyle bilim insanları, daha önce tanımlanmamış bir belemnit türüyle karşı karşıya olduklarını ortaya koydu.

Yeni türe “Wyoteuthis linsterorum” adı verildi

Uluslararası araştırma ekibi, keşfedilen canlıyı Wyoteuthis linsterorum olarak adlandırdı. Cins adı, Wyoming eyaletinin kısaltması olan Wyo ile kalamar anlamına gelen Yunanca sözcüğün birleşiminden oluşuyor. Tür adı ise fosili bulan ve bilimsel araştırmaya kazandırılmasını sağlayan Linster ailesine ithaf edildi. Cliff Linster, fosilin bilimsel çalışması yayımlanmadan önce hayatını kaybetti. Araştırmacıların türe ailesinin adını vermesi, onun fosil araştırmalarına katkısını yaşatmanın da bir yolu oldu.

Bilinen en kalın belemnit fosillerinden biri

Wyoteuthis linsterorum’u diğer belemnitlerden ayıran en önemli özellik, olağanüstü kalın iç iskeleti. Araştırmacıların incelediği örneklerde bu sert yapının ön bölümündeki çap yaklaşık 6 santimetreye ulaşıyor. Bu ölçü, şimdiye kadar tanımlanan belemnitler arasında kaydedilen en geniş örneklerden biri olarak dikkat çekiyor. Belemnit fosillerinde genellikle mermi biçimini andıran, daha ince ve uzun bir iç iskelet parçası görülüyor. Yeni türde ise bu yapı çok daha kısa, geniş ve fıçı biçiminde. Bilim insanlarının canlıyı sıra dışı bulmasının temel nedeni de bu alışılmadık vücut yapısı.

Belemnitler, günümüzde yaşayan kalamar, mürekkep balığı ve ahtapotlarla akraba olan soyu tükenmiş kafadan bacaklı deniz canlılarıydı. Yumuşak vücutları fosilleşme sürecinde çoğunlukla korunmadığı için bilim insanları bu canlıları incelerken geride kalan sert iç iskelet parçalarından yararlanıyor.

Denizlerin avcısı mıydı?

Araştırmacılar, Wyoteuthis linsterorum’un gövde yapısının onu diğer belemnitlerden ayırdığını düşünüyor. Daha küçük deniz canlılarıyla beslenmiş olması ihtimaller arasında değerlendiriliyor. Ancak fosiller, bu canlının kesin olarak nasıl avlandığını veya hangi canlıları tükettiğini göstermiyor. Bilim insanları için asıl ilginç nokta, bu kadar farklı bir vücut yapısına sahip canlının Jura denizlerinde nasıl bir yaşam sürdüğünü anlamak.